Πέρασαν 42 χρόνια από την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο.
Ο ήχος από τις σειρήνες πολέμου που ήχησαν στις 05.30 της 20ης Ιουλίου του 1974 παραμένει ακόμα στις μνήμες των κατοίκων της Κύπρου που δεν μπορούν να ξεχάσουν τον πιο σκληρό εφιάλτη που έζησαν. Την εισβολή του βαρβάρου τουρκικού Αττίλα.
Ο κυπριακός λαός με τη συμπλήρωση 42 χρόνων από την τουρκική εισβολή, καταδικάζει το έγκλημα, τιμά τους πεσόντες και διατρανώνει την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει τον αγώνα για δικαίωση και επανένωση της πατρίδοςμας.
Σε όλες σχεδόν τις πόλεις στην ελεύθερη Κύπρο, οργανώνονται εκδηλώσεις μνήμης για τους πεσόντες και δεήσεις για τους αγνοούμενους.
Συνολικά χρησιμοποιήθηκαν από την Τουρκία περίπου 40,000 στρατιώτες ούτως ώστε να καταλάβουν το 36,2% του νησιού. Η απόβαση τουρκικών στρατευμάτων ξεκίνησε στην περιοχή του Πέντε Μίλι στην Κερύνεια.
Στις 20 Iουλίου του 1974, οι τούρκοι εξαπέλυαν την επονομαζόμενη «Aττίλας 1» στρατιωτική επιδρομή και καταπατούσαν ένοπλα την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία του KυπριακούKράτους.
Ένα μήνα αργότερα και ως τις 16 Αυγούστου, με τη νέα στρατιωτική τους επιχείρηση «Aττίλας 2» προέλαυναν χωρίς αντίσταση μιας και οι Έλληνες σεβόντουσαν την εκεχειρία, στο βόρειο τμήμα της Kύπρου για να καταλάβουν, τελικά, το 38% του κυπριακού εδάφους.
H τουρκική ένοπλη εισβολή άφησε πίσω της 5.000 νεκρούς, 220.000 πρόσφυγες και 1619 αγνοούμενους που βρέθηκαν αργότερα σε τουρκικές φυλακές ή δεν βρέθηκαν ποτέ. Προκάλεσε μια μεγάλη ανθρώπινη τραγωδία, την διχοτόμηση του νησιού που ακόμα παραμένεικαι άνοιξε μια νέα βασανιστική σελίδα στην ιστορία της μαρτυρικής μεγαλονήσου.
O κυπριακός λαός -Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι- λίγα χρόνια μετά τον τερματισμό της βρετανικής κατοχής, είδαν πάλι ένα μεγάλο τμήμα της κυπριακής γης να περνά σε ξένη κατοχή. Kαι για πάνω από ένα τρίτο του αιώνα, μέχρι σήμερα, να συνεχίζεται μια βίαιη, διχοτόμηση της πατρίδος τους.
Η Τουρκική εισβολή στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Αττίλας» ξεκίνησε την αυγή της 20ης Ιουλίου 1974, με αποβατικές και αεροπορικές επιχειρήσεις. Συμμετείχαν συνολικά γύρω στους 40.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του αντιστρατήγου Νουρετίν Ερσίν. Η Ελληνική πλευρά δυστυχώς αντέδρασε σπασμωδικά και με μεγάλη καθυστέρηση.
Τα τουρκικά αποβατικά σκάφη άρχισαν να αποβιβάζουν δυνάμεις στην περιοχή Πέντε Μίλι, οκτώ χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, λίγο μετά τις 5 το πρωί της 20ης Ιουλίου. Σχεδόν ταυτόχρονα, σμήνη τουρκικών αεροπλάνων άρχισαν τις επιθέσεις, συνεχώς και κατά κύματα κατά της ευρύτερης περιοχής της Κερύνειας και της Λευκωσίας, ενώ άλλα αεροσκάφη και ελικόπτερα επιχειρούσαν ρίψεις αλεξιπτωτιστών σε επίκαιρα σημεία. Οι κάτοικοι βρέθηκαν στο έλεος των εισβολέων. Άοπλοι πολίτες δολοφονήθηκαν, γυναίκες βιάστηκαν και αιχμάλωτοι στρατιώτες εκτελέστηκαν.
Η αντίδραση της Ελληνικής πλευράς ήταν ανεξήγητα αργοπορημένη. Παρ’ ότι το ελληνικό Πεντάγωνο γνώριζε τις κινήσεις των Τούρκων, θεωρούσε ότι μπλοφάρουν. Μόλις στις 8:40 το πρωί δόθηκε επισήμως από την Αθήνα η εντολή εφαρμογής των πολεμικών σχεδίων, ενώ το Ελληνικό ραδιόφωνο (ΕΙΡΤ), μετέδωσε την είδηση γύρω στις 11 το πρωί. Η καθυστερημένη κινητοποίηση έδωσε τη δυνατότητα στους τούρκους εισβολείς να παγιώσουν τις θέσεις τους και να δημιουργήσουν προγεφύρωμα από το Πέντε Μίλι της Κερύνειας προς τον Άγιο Ιλαρίωνα, έχοντας ως αντικειμενικό στόχο τη σύνδεσή του με τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας.
Τούρκοι αλεξιπτωτιστές
Οι μονάδες της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ, όταν κινητοποιήθηκαν άρχισαν να πολεμούν με ηρωική αυτοθυσία, χωρίς μάλιστα να διαθέτουν αεροπορική κάλυψη. Αριθμούσαν γύρω στους 12.000 άνδρες (Ελληνοκυπρίους και Ελλαδίτες), υπό τη διοίκηση του ταξιάρχου Μιχαήλ Γεωργίτση, που είχε το γενικό πρόσταγμα στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Στο μεταξύ, άρχισε να κινητοποιείται και ο Ελληνοκυπριακός ανδρικός πληθυσμός και να μετέχει στον άνισο αγώνα με ό,τι διέθετε ο καθένας, πυροβολώντας από τις στέγες των σπιτιών του κατά των εισβολέων αλεξιπτωτιστών.
Γενική επιστράτευση.
Ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών ΤζόζεφΣίσκο, που βρίσκεται στην Αθήνα ως εντολοδόχος του Κίσινγκερ, συναντάται στο Πεντάγωνο με το αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγό Μπονάνο. Ο παριστάμενος Δημήτριος Ιωαννίδης σε οργίλος ύφος απευθύνεται προς τον Σίσκολέγοντας ότι «Μας εξαπατήσατε... Ημείς θα κηρύξωμενπόλεμον!» και αποχωρεί από τη σύσκεψη αρνούμενος να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς.
Αργά το βράδυ, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εκδίδει το υπ’ αριθμόν 353 ψήφισμα, με το οποίο καλεί σε κατάπαυση του πυρός και σε αποχώρηση από την Κύπρο του «ξένου στρατιωτικού δυναμικού». Παρά την ομόφωνη έγκρισή του, αγνοείται από την Τουρκία, η οποία έχοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων επείγεται να εφαρμόσει πλήρως τα σχέδια της. Γενικά, η διεθνής αντίδραση κατά του «Αττίλα» είναι χλιαρή.
Τουρκική απόβαση
Την επομένη, 21 Ιουλίου, οι μάχες στην Κύπρο συνεχίζονται με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Στόχος των Ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο είναι να αποκόψουν τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας από το προγεφύρωμα της Κερύνειας. Οι Έλληνες στρατηγοί κατά παράξενο τρόπο, απορρίπτουν εισήγηση για επέμβαση στην Κύπρο, προβλέποντας αποτυχία του σχετικού εγχειρήματος. Δύο ελληνικά υποβρύχια που πλέουν προς την Κερύνεια και που έχουν τη δυνατότητα να βυθίσουν τον αποβατικό στόλο των τούρκων, διατάσσονται να επιστρέψουν στην Ελλάδα ! Το ίδιο και η αεροπορία!
Οι Τούρκοι εισβολείς, παρά την αριθμητική τους υπεροχή και την ποιοτική υπεροχή του οπλισμού τους, αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα. Μάλιστα, από ασυνεννοησία η τουρκική αεροπορία βυθίζει το αντιτορπιλικό Κοτσατεπέ (D-354), το οποίο εξέλαβε για Ελληνικό πλοίο και προκαλεί ζημιές σε άλλα δύο τουρκικά αντιτορπιλικά.
Την ίδια μέρα, σημειώνεται δραστηριοποίηση του αμερικανικού παράγοντα για την επίτευξη ανακωχής. Ο Σίσκο, που πηγαινοέρχεται μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας, δεν βρίσκει κάποιον «πρόθυμο αρμόδιο» στην Αθήνα να διαπραγματευτεί, καθώς όλοι του το αρνούνται. Την ευθύνη αναλαμβάνει τελικά ο αρχηγός του Ναυτικού, ναύαρχος Πέτρος Αραπάκης (πολύ ύποπτος ο ρόλος του), ο οποίος σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κίσινγκερ και χωρίς να έχει την αρμοδιότητα, συμφωνεί η ανακωχήνα ισχύσει από τις 4 το απόγευμα της 22ης Ιουλίου.
Σε όλες σχεδόν τις πόλεις στην ελεύθερη Κύπρο, οργανώνονται εκδηλώσεις μνήμης για τους πεσόντες και δεήσεις για τους αγνοούμενους.
Συνολικά χρησιμοποιήθηκαν από την Τουρκία περίπου 40,000 στρατιώτες ούτως ώστε να καταλάβουν το 36,2% του νησιού. Η απόβαση τουρκικών στρατευμάτων ξεκίνησε στην περιοχή του Πέντε Μίλι στην Κερύνεια.
Στις 20 Iουλίου του 1974, οι τούρκοι εξαπέλυαν την επονομαζόμενη «Aττίλας 1» στρατιωτική επιδρομή και καταπατούσαν ένοπλα την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία του KυπριακούKράτους.
Ένα μήνα αργότερα και ως τις 16 Αυγούστου, με τη νέα στρατιωτική τους επιχείρηση «Aττίλας 2» προέλαυναν χωρίς αντίσταση μιας και οι Έλληνες σεβόντουσαν την εκεχειρία, στο βόρειο τμήμα της Kύπρου για να καταλάβουν, τελικά, το 38% του κυπριακού εδάφους.
H τουρκική ένοπλη εισβολή άφησε πίσω της 5.000 νεκρούς, 220.000 πρόσφυγες και 1619 αγνοούμενους που βρέθηκαν αργότερα σε τουρκικές φυλακές ή δεν βρέθηκαν ποτέ. Προκάλεσε μια μεγάλη ανθρώπινη τραγωδία, την διχοτόμηση του νησιού που ακόμα παραμένεικαι άνοιξε μια νέα βασανιστική σελίδα στην ιστορία της μαρτυρικής μεγαλονήσου.
O κυπριακός λαός -Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι- λίγα χρόνια μετά τον τερματισμό της βρετανικής κατοχής, είδαν πάλι ένα μεγάλο τμήμα της κυπριακής γης να περνά σε ξένη κατοχή. Kαι για πάνω από ένα τρίτο του αιώνα, μέχρι σήμερα, να συνεχίζεται μια βίαιη, διχοτόμηση της πατρίδος τους.
Η Τουρκική εισβολή στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Αττίλας» ξεκίνησε την αυγή της 20ης Ιουλίου 1974, με αποβατικές και αεροπορικές επιχειρήσεις. Συμμετείχαν συνολικά γύρω στους 40.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του αντιστρατήγου Νουρετίν Ερσίν. Η Ελληνική πλευρά δυστυχώς αντέδρασε σπασμωδικά και με μεγάλη καθυστέρηση.
Τα τουρκικά αποβατικά σκάφη άρχισαν να αποβιβάζουν δυνάμεις στην περιοχή Πέντε Μίλι, οκτώ χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, λίγο μετά τις 5 το πρωί της 20ης Ιουλίου. Σχεδόν ταυτόχρονα, σμήνη τουρκικών αεροπλάνων άρχισαν τις επιθέσεις, συνεχώς και κατά κύματα κατά της ευρύτερης περιοχής της Κερύνειας και της Λευκωσίας, ενώ άλλα αεροσκάφη και ελικόπτερα επιχειρούσαν ρίψεις αλεξιπτωτιστών σε επίκαιρα σημεία. Οι κάτοικοι βρέθηκαν στο έλεος των εισβολέων. Άοπλοι πολίτες δολοφονήθηκαν, γυναίκες βιάστηκαν και αιχμάλωτοι στρατιώτες εκτελέστηκαν.
Η αντίδραση της Ελληνικής πλευράς ήταν ανεξήγητα αργοπορημένη. Παρ’ ότι το ελληνικό Πεντάγωνο γνώριζε τις κινήσεις των Τούρκων, θεωρούσε ότι μπλοφάρουν. Μόλις στις 8:40 το πρωί δόθηκε επισήμως από την Αθήνα η εντολή εφαρμογής των πολεμικών σχεδίων, ενώ το Ελληνικό ραδιόφωνο (ΕΙΡΤ), μετέδωσε την είδηση γύρω στις 11 το πρωί. Η καθυστερημένη κινητοποίηση έδωσε τη δυνατότητα στους τούρκους εισβολείς να παγιώσουν τις θέσεις τους και να δημιουργήσουν προγεφύρωμα από το Πέντε Μίλι της Κερύνειας προς τον Άγιο Ιλαρίωνα, έχοντας ως αντικειμενικό στόχο τη σύνδεσή του με τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας.
Τούρκοι αλεξιπτωτιστές
Οι μονάδες της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ, όταν κινητοποιήθηκαν άρχισαν να πολεμούν με ηρωική αυτοθυσία, χωρίς μάλιστα να διαθέτουν αεροπορική κάλυψη. Αριθμούσαν γύρω στους 12.000 άνδρες (Ελληνοκυπρίους και Ελλαδίτες), υπό τη διοίκηση του ταξιάρχου Μιχαήλ Γεωργίτση, που είχε το γενικό πρόσταγμα στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Στο μεταξύ, άρχισε να κινητοποιείται και ο Ελληνοκυπριακός ανδρικός πληθυσμός και να μετέχει στον άνισο αγώνα με ό,τι διέθετε ο καθένας, πυροβολώντας από τις στέγες των σπιτιών του κατά των εισβολέων αλεξιπτωτιστών.
Γενική επιστράτευση.
Ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών ΤζόζεφΣίσκο, που βρίσκεται στην Αθήνα ως εντολοδόχος του Κίσινγκερ, συναντάται στο Πεντάγωνο με το αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγό Μπονάνο. Ο παριστάμενος Δημήτριος Ιωαννίδης σε οργίλος ύφος απευθύνεται προς τον Σίσκολέγοντας ότι «Μας εξαπατήσατε... Ημείς θα κηρύξωμενπόλεμον!» και αποχωρεί από τη σύσκεψη αρνούμενος να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς.
Αργά το βράδυ, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εκδίδει το υπ’ αριθμόν 353 ψήφισμα, με το οποίο καλεί σε κατάπαυση του πυρός και σε αποχώρηση από την Κύπρο του «ξένου στρατιωτικού δυναμικού». Παρά την ομόφωνη έγκρισή του, αγνοείται από την Τουρκία, η οποία έχοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων επείγεται να εφαρμόσει πλήρως τα σχέδια της. Γενικά, η διεθνής αντίδραση κατά του «Αττίλα» είναι χλιαρή.
Τουρκική απόβαση
Την επομένη, 21 Ιουλίου, οι μάχες στην Κύπρο συνεχίζονται με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Στόχος των Ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο είναι να αποκόψουν τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας από το προγεφύρωμα της Κερύνειας. Οι Έλληνες στρατηγοί κατά παράξενο τρόπο, απορρίπτουν εισήγηση για επέμβαση στην Κύπρο, προβλέποντας αποτυχία του σχετικού εγχειρήματος. Δύο ελληνικά υποβρύχια που πλέουν προς την Κερύνεια και που έχουν τη δυνατότητα να βυθίσουν τον αποβατικό στόλο των τούρκων, διατάσσονται να επιστρέψουν στην Ελλάδα ! Το ίδιο και η αεροπορία!
Οι Τούρκοι εισβολείς, παρά την αριθμητική τους υπεροχή και την ποιοτική υπεροχή του οπλισμού τους, αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα. Μάλιστα, από ασυνεννοησία η τουρκική αεροπορία βυθίζει το αντιτορπιλικό Κοτσατεπέ (D-354), το οποίο εξέλαβε για Ελληνικό πλοίο και προκαλεί ζημιές σε άλλα δύο τουρκικά αντιτορπιλικά.
Την ίδια μέρα, σημειώνεται δραστηριοποίηση του αμερικανικού παράγοντα για την επίτευξη ανακωχής. Ο Σίσκο, που πηγαινοέρχεται μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας, δεν βρίσκει κάποιον «πρόθυμο αρμόδιο» στην Αθήνα να διαπραγματευτεί, καθώς όλοι του το αρνούνται. Την ευθύνη αναλαμβάνει τελικά ο αρχηγός του Ναυτικού, ναύαρχος Πέτρος Αραπάκης (πολύ ύποπτος ο ρόλος του), ο οποίος σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κίσινγκερ και χωρίς να έχει την αρμοδιότητα, συμφωνεί η ανακωχήνα ισχύσει από τις 4 το απόγευμα της 22ης Ιουλίου.
Στις 2 το πρωί της 22ας Ιουλίου, 12 Ελληνικά μεταγωγικά τύπου Νοράτλας, που μετέφεραν καταδρομείς στο νησί, βάλλονται, κατά λάθος, από φίλια πυρά πλησίον του αεροδρομίου της Λευκωσίας, με αποτέλεσμα το ένα από αυτά να καταρριφθεί (4 μέλη του πληρώματος και 27 καταδρομείς έχασαν τη ζωή τους), ενώ άλλα δύο να πάθουν σοβαρές ζημιές. Την ίδια ημέρα, οι Τούρκοι εισβολείς εντείνουν τις επιχειρήσεις τους. Αποβιβάζουν άρματα μάχης και το μεσημέρι καταλαμβάνουν την πόλη της Κερύνειας.
Στις 4 το απόγευμα αρχίζει να τηρείται η ανακωχή κατά τα συμφωνηθέντα, η οποία όμως θα παραβιασθεί αρκετές φορές από τους εισβολείς. Σ’ αυτό το χρονικό σημείο, οι Τούρκοι ελέγχουν ΜΟΝΟ ΤΟ 3% του Κυπριακού εδάφους, έχοντας δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα, που συνδέει την Κερύνεια με τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας.
Έκτοτε, ένα μήνα αργότερα και ενώ αποκατεστάθη η δημοκρατία στην Ελλάδα, με τον Αττίλα 2 οι τούρκοι όχι μόνο παγιώνουν τις θέσεις τους, αλλά καταλαμβάνουν σχεδόν την μισή Κύπρο (38%)!
Στις 4 το απόγευμα αρχίζει να τηρείται η ανακωχή κατά τα συμφωνηθέντα, η οποία όμως θα παραβιασθεί αρκετές φορές από τους εισβολείς. Σ’ αυτό το χρονικό σημείο, οι Τούρκοι ελέγχουν ΜΟΝΟ ΤΟ 3% του Κυπριακού εδάφους, έχοντας δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα, που συνδέει την Κερύνεια με τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας.
Έκτοτε, ένα μήνα αργότερα και ενώ αποκατεστάθη η δημοκρατία στην Ελλάδα, με τον Αττίλα 2 οι τούρκοι όχι μόνο παγιώνουν τις θέσεις τους, αλλά καταλαμβάνουν σχεδόν την μισή Κύπρο (38%)!
